یافتن پولیپ در روده بزرگ یا راست روده اغلب سوالاتی برای بیماران و خانوادهها ایجاد میکند: اهمیت آن چیست؟ آیا نشان دهنده سرطان است؟ آیا نیاز به جراحی دارد؟
فهرست مطالب
پولیپ روده بزرگ
- برخی پولیپها (آدنوم) قابلیت سرطانی شدن دارند
- برخی دیگر (پولیپهای پلاستیک یا التهابی) معمولاً سرطانی نیستند
- پولیپها شایع هستند (در ۳۰ تا ۵۰ درصد بزرگسالان دیده میشوند)
- همه پولیپها به سرطان تبدیل نمیشوند
- سرطانی شدن پولیپها سالها طول میکشد
- برداشتن پولیپ معمولاً ایمن است
چرا پیدا شدن پولیپ موضوع مهمی است؟
خیلیها وقتی اسم پولیپ روده بزرگ را میشنوند، ناخودآگاه ذهنشان میرود سمت «سرطان». اما واقعیت این است که پیدا شدن یک پولیپ بیشتر شبیه یک چراغ هشدار زودهنگام است؛ یعنی بدن دارد میگوید «به من رسیدگی کن». اگر همان لحظه رسیدگی شود—با برداشتن پولیپ و اصلاح سبک زندگی—عملاً احتمال وقوع سرطان در سالهای بعد بهطور چشمگیری پایین میآید. این همان چیزی است که غربالگری را ارزشمند میکند: پیدا کردن مشکل قبل از اینکه مشکل بشود.
اهمیت پیگیری پولیپ روده بزرگ
برداشتن پولیپ به تعداد، نوع، اندازه و محل آن بستگی دارد. افرادی که پولیپ آدنوم دارند نیاز به معاینه و پیگیری مجدد دارند، زیرا پولیپهای جدید ممکن است به مرور زمان ایجاد شوند.
عوامل خطر و سبک زندگی
پولیپها در مردان و زنان از هر نژادی در کشورهای صنعتی شایع هستند و نشان میدهد که عوامل غذایی و محیطی نقش دارند:
- رژیم غذایی پرچرب و کم فیبر
- مصرف زیاد گوشت قرمز
- سیگار کشیدن و چاقی
- استفاده از آسپرین و داروهای ضد التهاب غیر استروییدی و رژیم غذایی با کلسیم بالا میتواند محافظتکننده باشد
- سن: بیش از ۹۰ درصد پولیپها پس از ۵۰ سالگی ظاهر میشوند؛ مردان کمی بیشتر از زنان مستعد هستند
- ژنتیک و سابقه خانوادگی: وجود پولیپ یا سرطان روده بزرگ در خانواده خطر را افزایش میدهد
برخی بیماریهای ژنتیکی نادر نیز باعث ابتلا به سرطان روده بزرگ در سنین پایین میشوند، مانند:
- پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی
- پولیپوز مرتبط با MUTYH
- سندرم لینچدر ادامه میتوانید انواع مختلف پولیپ ها رو ببینید.
بیشتر بخوانید: بوتاکس معده در کرج + مزایا، عوارض و هزینه
پولیپهای هایپلاستیک
-
معمولاً کوچک و در انتهای روده بزرگ قرار دارند
-
بدون پتانسیل بدخیمی
-
تشخیص دقیق آنها از آدنوم فقط با ظاهر در کولونوسکوپی همیشه امکانپذیر نیست
پولیپهای آدنوماتوز
-
حدود دو سوم پولیپها
-
قابلیت سرطانی شدن دارند
-
هرچه بزرگتر باشند، احتمال سرطانی شدن بیشتر است
-
پولیپهای بزرگتر از ۵ میلیمتر معمولاً برای بررسی و پیشگیری برداشته میشوند
پولیپهای بدخیم
-
حاوی سلولهای سرطانی
-
درمان به میزان سرطان و عوامل فردی بستگی دارد
راه های تشخیص پولیپ چیست؟
- اغلب بدون علامت هستند
- تشخیص معمولاً در غربالگری سرطان روده بزرگ یا پس از آزمایش خون مخفی در مدفوع
- کولونوسکوپی بهترین روش است و امکان برداشتن پولیپ را فراهم میکند
- کولونوسکوپی مجازی نیز با توموگرافی کامپیوتری امکان تشخیص دارد.
فرآیند کولونوسکوپی چگونه است؟
- برای کولونوسکوپی لولهای نازک و انعطافپذیر با نور و دوربین وارد مقعد میشود
- پوشش روده بزرگ مشاهده و پولیپها شناسایی میشوند
- پولیپها ممکن است صاف یا دارای ساقه باشند
برداشتن پولیپ به چه شکلی است؟
- برداشتن پولیپ پیشسرطانی میتواند از سرطان جلوگیری کند
- روش معمول پلی پکتومی از طریق کولونوسکوپ است
- پولیپهای کوچک با ابزار مخصوص و بزرگترها با طناب و کوتر برداشته میشوند
- برداشتن پولیپ معمولاً دردناک نیست و داروی آرامبخش استفاده میشود
- عوارض نادر شامل خونریزی و سوراخ شدن روده است
بیشتر بخوانید: زخم معده و علائم آن چیست؟
پیگیری و پیشگیری از سرطان کولون
- پس از برداشتن پولیپ، بررسی بافتشناسی ضروری است
- فاصله زمانی کولونوسکوپی مجدد بسته به تعداد، اندازه و نوع پولیپ متفاوت است
- رعایت سبک زندگی سالم: رژیم کم چرب، پر فیبر، وزن مناسب، عدم مصرف سیگار و الکل
نقش انتخابهای روزمره در پیشگیری
اگر بخواهیم ساده بگوییم، روده بزرگ از سبک زندگی ما تأثیر مستقیم میگیرد. رژیم غذایی پر از سبزیجات و غلات کامل، تحرک منظم—even یک پیادهروی تند روزانه—و کم کردن گوشت قرمز کمک میکند احتمال تشکیل پولیپ کمتر شود. خیلیها فکر میکنند پیشگیری یک کار سخت و زمانبر است، اما کافیست چند عادت کوچک را عوض کنیم؛ مثل اضافه کردن یک وعده سالاد، نوشیدن آب بیشتر، یا کنار گذاشتن سیگار. این تغییرهای کوچک در طول زمان همان سپری هستند که جلوی رشد پولیپهای جدید را میگیرند.
غربالگری خانوادگی
- بستگان درجه یک با سابقه پولیپ یا سرطان روده بزرگ در سنین پایین باید زودتر غربالگری شوند
- غربالگری معمولاً از سن ۵۰ سالگی شروع میشود، اما افراد با ریسک بالا ممکن است از ۴۰ سالگی یا زودتر شروع کنند
اهمیت پیشگیری از طریق تغذیه
رژیم غذایی حاوی سبزیجات، میوهها و غلات کامل میتواند رشد پولیپها را کاهش دهد. مصرف فیبر کافی، همراه با کاهش مصرف گوشت قرمز و چربیهای اشباع، نقش کلیدی در کاهش ریسک سرطان روده بزرگ دارد.
ورزش و فعالیت بدنی
فعالیت منظم روزانه، مانند پیادهروی یا ورزش سبک، باعث بهبود عملکرد روده و کاهش التهاب میشود و میتواند ریسک ایجاد پولیپ و سرطان روده را کاهش دهد.
تشخیص زودهنگام و مزایای آن
تشخیص پولیپها در مراحل اولیه به کمک کولونوسکوپی باعث پیشگیری از سرطان میشود. افرادی که غربالگری منظم انجام میدهند، میتوانند پولیپها را قبل از سرطانی شدن شناسایی و بردارند، که این امر طول عمر و کیفیت زندگی را افزایش میدهد.
نشانههایی که نباید نادیده گرفته شوند
درست است که بیشتر پولیپها هیچ علامتی ندارند، اما بعضی وقتها بدن سرنخهایی میدهد؛ مثلاً دیدن رگههای خون روی مدفوع، تغییر ناگهانی در عادات دفع، یا احساس خستگی دائمی که علتش کمخونی باشد. اینها الزاماً به معنی سرطان نیست، ولی بهانه خوبی هستند برای اینکه آزمایشها کاملتر انجام شود. خیلیها فکر میکنند «حالا یک مدت صبر میکنم ببینم بهتر میشه یا نه» اما تجربه نشان داده هر وقت فرد زودتر بررسی کرده، مسیر درمانش راحتتر بوده.
بروزرسانی در: 20 آذر 1404
